Azərbaycan elmi mühitində isə uzun illərdir müşahidə olunan problemlərdən biri alimlərin bir-birinin tədqiqatlarına kifayət qədər müraciət etməməsidir. Eyni sahədə çalışan tədqiqatçılar bəzən bir-birinin işlərini tanımır, oxumur və nəticədə yerli elmi bilik bazası vahid sistem kimi formalaşa bilmir.

İstinad müəllifin nüfuzunu azaltmır. Əksinə, göstərir ki, tədqiqat mövcud elmi biliklər əsasında hazırlanıb və akademik diskussiyanın davamıdır. Dünyanın aparıcı universitetlərində və nüfuzlu elmi jurnallarında istinad mədəniyyəti elmi etikanın ayrılmaz hissəsi hesab olunur.

Problemin əsas səbəblərindən biri yerli elmi ədəbiyyatın kifayət qədər izlənilməməsidir. Bir çox müəllif beynəlxalq mənbələrdən geniş istifadə etsə də, eyni istiqamətdə Azərbaycan alimlərinin apardığı araşdırmaları nəzərdən keçirmir. Digər tərəfdən, bəzi yerli nəşrlərin beynəlxalq standartlara uyğun hazırlanmaması və elektron bazalarda görünməməsi onların istifadə imkanlarını da məhdudlaşdırır.

Bu vəziyyət yalnız ayrı-ayrı müəlliflərin deyil, bütövlükdə elmi sistemin inkişafına təsir göstərir. Yerli tədqiqatlardan istifadə olunmadıqca həmin əsərlər istinad almır, istinad olmadıqca onların elmi təsiri zəifləyir, nəticədə milli elmi məktəblərin formalaşması prosesi ləngiyir.

Beynəlxalq akademik təcrübə göstərir ki, güclü elmi sistemlər yalnız xarici elmi ədəbiyyata əsaslanmır. Hər bir ölkə öz elmi məktəblərini inkişaf etdirir, yerli tədqiqatların görünürlüğünü artırır və alimlər arasında əməkdaşlığı təşviq edir. Bu yanaşma həm milli elmi potensialın güclənməsinə, həm də beynəlxalq elmi nüfuzun artmasına xidmət edir.

Azərbaycan üçün də əsas məqsəd süni şəkildə yerli istinadların sayını artırmaq olmamalıdır. Əsas məsələ keyfiyyətli tədqiqatların meydana çıxması, onların əlçatan olması və həqiqətən istifadə edilə biləcək elmi mənbəyə çevrilməsidir. İstinad yalnız formal tələb deyil, elmi zərurət olduqda verilməlidir. Əks halda həm elmi etika, həm də akademik obyektivlik pozular.

Bu istiqamətdə bir sıra addımlar faydalı ola bilər. Universitetlər və elmi müəssisələr alimlərin nəşrlərini vahid elektron platformalarda toplamalı, yerli jurnallar beynəlxalq nəşr standartlarını tətbiq etməli, gənc tədqiqatçılar isə akademik yazı və istinad mədəniyyəti üzrə daha geniş hazırlıq keçməlidirlər. Bundan əlavə, açıq giriş (Open Access) siyasətinin genişləndirilməsi yerli elmi əsərlərin daha çox oxunmasına və istifadə olunmasına imkan yarada bilər.

Elm fərdi fəaliyyət olsa da, elmi inkişaf kollektiv prosesdir. Hər bir yeni araşdırma əvvəlki tədqiqatların davamıdır. Alimlər bir-birinin işini oxumadıqda, istinad etmədikdə və elmi dialoq qurmadıqda biliklərin inkişaf zənciri zəifləyir.

Azərbaycan elminin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması yalnız daha çox məqalə dərc etməklə mümkün deyil. Bunun üçün güclü elmi əlaqələr, keyfiyyətli tədqiqatlar və sağlam istinad mədəniyyəti formalaşdırılmalıdır. Çünki elm yalnız yazılan deyil, oxunan, müzakirə olunan və gələcək araşdırmalara istiqamət verən bilik olduqda həqiqi dəyər qazanır.